Kwestia okresu, przez który obowiązuje płacenie alimentów, jest jednym z najczęściej zadawanych pytań przez osoby zobowiązane do ich uiszczania oraz przez uprawnionych do ich pobierania. Prawo rodzinne w Polsce precyzyjnie określa granice czasowe obowiązku alimentacyjnego, choć istnieją sytuacje, które mogą ten okres przedłużyć lub skrócić. Zrozumienie tych zasad jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu alimentacyjnego i uniknięcia potencjalnych sporów prawnych. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem wieczny i jego ustanie jest ściśle powiązane z konkretnymi okolicznościami.
Podstawową zasadą jest, że alimenty przysługują zasadniczo do momentu, gdy dziecko osiągnie samodzielność życiową. Samodzielność ta nie jest jednak utożsamiana wyłącznie z osiągnięciem pełnoletności. Oznacza ona zdolność do samodzielnego utrzymania się, co jest indywidualną kwestią i zależy od wielu czynników, takich jak wykształcenie, możliwości zarobkowe, stan zdrowia czy sytuacja na rynku pracy. Prawo przewiduje, że obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka trwa, dopóki dziecko nie jest w stanie samo się utrzymać. To bardzo ważny aspekt, który często bywa mylony z prostym przekroczeniem progu 18. roku życia.
Warto podkreślić, że sąd przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Te same kryteria stosuje się do oceny, czy dziecko osiągnęło samodzielność życiową. Jeśli dziecko, mimo osiągnięcia pełnoletności, kontynuuje naukę i wykazuje chęć zdobycia wykształcenia, które w przyszłości pozwoli mu na samodzielne życie, obowiązek alimentacyjny rodzica zazwyczaj trwa. Oczywiście, musi to być nauka ukierunkowana na zdobycie zawodu, a nie jedynie przedłużanie okresu bezczynności.
Istotne jest również to, że nawet po osiągnięciu samodzielności życiowej przez dziecko, obowiązek alimentacyjny może trwać nadal w szczególnych sytuacjach. Przykładem jest sytuacja, gdy dziecko z powodu niepełnosprawności lub choroby jest trwale niezdolne do pracy i samodzielnego utrzymania się. W takich przypadkach obowiązek alimentacyjny rodzica może być bezterminowy. Prawo rodzinne jest elastyczne i stara się uwzględnić indywidualne potrzeby oraz trudną sytuację życiową uprawnionych do alimentów.
Kolejnym ważnym aspektem prawnym jest możliwość uchylenia obowiązku alimentacyjnego przez sąd. Może to nastąpić, gdy ustanie obowiązku alimentacyjnego uzasadniają okoliczności, na przykład gdy zobowiązany do alimentów sam znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu dalsze ich płacenie, a jednocześnie uprawniony jest już samodzielny. Sąd zawsze analizuje całokształt sytuacji rodzinnej i materialnej obu stron.
Okres trwania obowiązku alimentacyjnego dla dzieci pełnoletnich
Przekroczenie przez dziecko progu pełnoletności, czyli ukończenie 18 roku życia, nie oznacza automatycznego ustania obowiązku alimentacyjnego. Jest to powszechne błędne przekonanie, które często prowadzi do nieporozumień i sporów między rodzicami a ich dorosłymi dziećmi. Prawo polskie jasno stanowi, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci trwa do momentu, gdy dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Samodzielność ta jest kategorią płynną i zależy od indywidualnej sytuacji każdego młodego człowieka.
Kluczowym czynnikiem decydującym o tym, do kiedy płaci się alimenty na rzecz pełnoletniego dziecka, jest jego zdolność do samodzielnego utrzymania się. Ta zdolność jest oceniana przez pryzmat wielu elementów. Najczęściej brane pod uwagę są możliwości zarobkowe wynikające z posiadanych kwalifikacji, wykształcenia, a także stan zdrowia i ogólna sytuacja na rynku pracy. Jeśli pełnoletnie dziecko aktywnie poszukuje pracy, rozwija swoje umiejętności zawodowe lub kontynuuje naukę zakończoną zdobyciem konkretnego zawodu, obowiązek alimentacyjny rodzica zazwyczaj jest utrzymywany.
Kontynuowanie nauki przez pełnoletnie dziecko jest często podstawą do dalszego pobierania alimentów. Jednakże, aby tak się stało, nauka musi być ukierunkowana na zdobycie wykształcenia umożliwiającego samodzielne funkcjonowanie w przyszłości. Oznacza to, że chodzi o studia wyższe, szkołę zawodową, technikum czy inne formy kształcenia, które realnie zwiększają szanse na znalezienie satysfakcjonującej pracy. Długotrwałe, nieukierunkowane kształcenie, które nie przybliża do zdobycia zawodu, może nie być wystarczającym uzasadnieniem do dalszego pobierania alimentów.
Sąd, rozpatrując sprawę alimentów na rzecz pełnoletniego dziecka, zawsze bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Oznacza to, że nawet jeśli dziecko się uczy, ale ma jednocześnie możliwości zarobkowe (np. wakacyjna praca, która pozwala na pokrycie części jego potrzeb), sąd może uwzględnić te okoliczności. Podobnie, jeśli rodzic, który ma obowiązek płacić alimenty, znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, sąd może zmodyfikować wysokość alimentów lub, w skrajnych przypadkach, uchylić obowiązek.
Warto pamiętać, że jeśli pełnoletnie dziecko posiada znaczący majątek, który pozwala mu na samodzielne utrzymanie się, obowiązek alimentacyjny rodzica również może ustać. Prawo nie przewiduje sytuacji, w której dziecko posiadające własne środki i możliwości finansowe, byłoby uprawnione do pobierania alimentów od rodzica, który sam ma trudności z utrzymaniem się. Kluczowe jest zawsze wyważenie interesów obu stron i uwzględnienie zasad współżycia społecznego.
Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny wobec dziecka niepełnoletniego
Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka niepełnoletniego jest z reguły stosunkowo prosty do zdefiniowania czasowo. Jest on ściśle związany z osiągnięciem przez dziecko pełnoletności, czyli ukończeniem 18 roku życia. Jednak nawet w tym pozornie prostym przypadku mogą pojawić się pewne niuanse prawne, które warto znać. Prawo rodzinne zakłada, że do momentu ukończenia przez dziecko 18 lat, rodzice są zobowiązani do zaspokajania jego potrzeb życiowych, takich jak wyżywienie, ubranie, mieszkanie, edukacja czy opieka zdrowotna.
W sytuacji, gdy dziecko w momencie osiągnięcia pełnoletności nadal kontynuuje naukę i nie osiągnęło jeszcze samodzielności życiowej, obowiązek alimentacyjny może być przedłużony. Jak wspomniano wcześniej, niepełnoletność jest granicą prawną, ale nie zawsze jest to granica faktycznej samodzielności. Jeśli dziecko uczęszcza do szkoły ponadpodstawowej, szkoły policealnej lub studiuje, a jego sytuacja życiowa nie pozwala mu na samodzielne utrzymanie się, rodzic nadal ma obowiązek świadczenia alimentów. Kluczowe jest tutaj zrozumienie, że prawo widzi w nauce inwestycję w przyszłość dziecka, która usprawiedliwia dalsze wsparcie.
Co jednak w przypadku, gdy dziecko niepełnoletnie jest chore lub niepełnosprawne? W takiej sytuacji obowiązek alimentacyjny rodziców może trwać znacznie dłużej niż do momentu ukończenia przez nie 18 roku życia, a nawet być bezterminowy. Niepełnosprawność lub przewlekła choroba, która uniemożliwia dziecku samodzielne funkcjonowanie i zarobkowanie, stanowi podstawę do kontynuowania świadczeń alimentacyjnych przez rodziców, nawet jeśli dziecko osiągnęło pełnoletność. Jest to wyraz zasady solidarności rodzinnej i odpowiedzialności rodzicielskiej.
Istotne jest również, że obowiązek alimentacyjny wobec dziecka niepełnoletniego może ustać wcześniej niż w dniu jego 18 urodzin w wyjątkowych okolicznościach. Jeśli dziecko, mimo że nie osiągnęło jeszcze pełnoletności, zawrze związek małżeński lub uzyska pełną zdolność do czynności prawnych na mocy wyroku sądu (tzw. uznanie za pełnoletniego przed czasem), jego samodzielność życiowa jest formalnie potwierdzona, co może skutkować ustaniem obowiązku alimentacyjnego rodziców. Są to jednak sytuacje rzadkie i wymagające formalnego potwierdzenia przez sąd.
Warto podkreślić, że nawet jeśli sąd orzekł alimenty na rzecz dziecka niepełnoletniego, to w przypadku znaczącej zmiany okoliczności, na przykład utraty pracy przez rodzica zobowiązanego do alimentów lub nagłego pogorszenia się stanu zdrowia dziecka, można wystąpić do sądu z wnioskiem o zmianę orzeczenia dotyczącego alimentów, w tym o ich obniżenie lub uchylenie. Zawsze należy pamiętać o możliwości renegocjacji warunków alimentacyjnych w oparciu o zmieniającą się rzeczywistość życiową.
Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny wobec dziecka niepełnosprawnego
Przypadki alimentacji dzieci niepełnosprawnych stanowią szczególną kategorię w polskim prawie rodzinnym, wymagającą indywidualnego podejścia i często wykraczającą poza standardowe ramy czasowe określone dla dzieci pełnoletnich. Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka z niepełnosprawnością jest silnie powiązany z jego faktyczną, a nie tylko formalną, możliwością samodzielnego utrzymania się. W takich sytuacjach, wiek dziecka przestaje być kluczowym, a staje się nim stan zdrowia i związane z nim ograniczenia.
Podstawową zasadą jest, że rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, które z powodu niepełnosprawności lub choroby nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy dziecko jest pełnoletnie, czy nie, dopóki jego stan zdrowia uniemożliwia mu zdobycie środków do życia, obowiązek alimentacyjny rodziców trwa. Prawo traktuje tu dziecko jako osobę, która z przyczyn od siebie niezależnych potrzebuje stałego wsparcia.
Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie jest automatycznie równoznaczne z niezdolnością do pracy i samodzielnego utrzymania się. Sąd, oceniając sytuację dziecka niepełnosprawnego, bierze pod uwagę stopień niepełnosprawności, rodzaj schorzenia, wiek, kwalifikacje, możliwości edukacyjne oraz perspektywy znalezienia zatrudnienia na rynku pracy, nawet jeśli jest to praca w warunkach chronionych. Ważne jest, czy niepełnosprawność rzeczywiście wyklucza możliwość zarobkowania i samodzielnego życia.
W praktyce, obowiązek alimentacyjny wobec dziecka niepełnosprawnego może trwać przez całe życie rodzica, jeśli dziecko nigdy nie osiągnie samodzielności życiowej. Jest to świadectwo długoterminowej odpowiedzialności rodzicielskiej i społecznej. Nawet po śmierci rodzica, który płacił alimenty, obowiązek ten może przejść na jego spadkobierców, jeśli dziedziczą oni majątek obciążony długiem alimentacyjnym. Jest to jednak kwestia bardziej skomplikowana i zależy od wielu czynników prawnych związanych z dziedziczeniem.
Kiedy więc można mówić o ustaniu obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka niepełnosprawnego? Głównie wtedy, gdy stan zdrowia dziecka ulegnie znaczącej poprawie, która umożliwi mu samodzielne funkcjonowanie i zarobkowanie. Może to być wynik terapii, rehabilitacji lub osiągnięcia przez dziecko pewnego etapu rozwoju, który pozwala mu na podjęcie pracy lub innej formy aktywności zarobkowej. Zawsze jednak decydujący jest indywidualny przypadek i ocena sądu.
Warto podkreślić, że nawet gdy dziecko niepełnosprawne jest już dorosłe i teoretycznie zdolne do pracy, ale otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej lub rentę, która nie pokrywa w pełni jego uzasadnionych potrzeb, rodzice nadal mogą być zobowiązani do uzupełniania tych świadczeń w ramach obowiązku alimentacyjnego. Prawo dąży do zapewnienia godnych warunków życia wszystkim obywatelom, a w szczególności tym najbardziej potrzebującym.
Do kiedy płaci się alimenty w przypadku studiów i kształcenia
Kwestia płacenia alimentów na rzecz dorosłych dzieci kontynuujących naukę, zwłaszcza na studiach wyższych, jest jednym z najbardziej spornych zagadnień w polskim prawie rodzinnym. Wielu rodziców zadaje sobie pytanie, czy są zobowiązani do finansowania edukacji swoich dzieci w nieskończoność, czy też istnieją określone granice czasowe tego obowiązku. Prawo polskie stara się znaleźć równowagę między prawem dziecka do zdobycia wykształcenia a obowiązkiem rodzica do utrzymania się.
Podstawowym kryterium, które decyduje o tym, do kiedy płaci się alimenty w przypadku studiów, jest osiągnięcie przez dziecko samodzielności życiowej. Studia wyższe są często postrzegane jako etap zdobywania wykształcenia, które w przyszłości pozwoli na samodzielne utrzymanie się. Dlatego też, obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka studiującego jest zazwyczaj utrzymywany, dopóki dziecko aktywnie i efektywnie kształci się w celu zdobycia zawodu.
Nie oznacza to jednak, że obowiązek ten jest bezterminowy. Sąd, rozpatrując sprawę, bierze pod uwagę kilka kluczowych czynników. Po pierwsze, celowość i efektywność nauki. Czy dziecko rzeczywiście realizuje program studiów, czy też przedłuża je w sposób nieuzasadniony? Powtarzanie roku, długie przerwy w studiowaniu lub wybieranie kierunków, które nie mają realnych perspektyw zawodowych, mogą być podstawą do uchylenia lub ograniczenia obowiązku alimentacyjnego. Prawo oczekuje od dorosłego dziecka zaangażowania w proces zdobywania wykształcenia.
Po drugie, wiek dziecka. Choć nie ma sztywnej granicy wieku, po której alimenty na studenta przestają przysługiwać, to jednak w przypadku osób znacznie przekraczających wiek typowy dla studentów (np. po 30. roku życia), sąd może zacząć inaczej oceniać sytuację. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy rozpoczęcie studiów było spowodowane ważnymi przyczynami losowymi lub chorobą, które uniemożliwiły wcześniejsze podjęcie nauki.
Po trzecie, sytuacja materialna rodzica. Nawet jeśli dziecko studiuje, rodzic zobowiązany do alimentów musi być w stanie je płacić. Jeśli jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, może on wystąpić do sądu o obniżenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Sąd zawsze ocenia możliwości zarobkowe i majątkowe obu stron, dążąc do sprawiedliwego rozłożenia ciężarów.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że obowiązek alimentacyjny może trwać do momentu ukończenia studiów, uzyskania tytułu magistra, a w niektórych przypadkach nawet do momentu zdobycia pierwszego doświadczenia zawodowego po studiach, jeśli rynek pracy wymaga dodatkowego okresu na znalezienie zatrudnienia. Kluczowe jest zrozumienie, że prawo alimentacyjne ma na celu wspieranie młodego człowieka w wejściu w samodzielne życie, a nie finansowanie jego bezczynności.
W jaki sposób ustaje obowiązek alimentacyjny w praktyce
Zrozumienie mechanizmów, za pomocą których ustaje obowiązek alimentacyjny, jest kluczowe dla uniknięcia nieporozumień i sporów prawnych. Proces ten nie zawsze jest automatyczny i często wymaga formalnych działań. Istnieje kilka głównych ścieżek, które prowadzą do zakończenia płacenia alimentów, a każda z nich ma swoje specyficzne uwarunkowania.
Najczęstszą przyczyną ustania obowiązku alimentacyjnego jest osiągnięcie przez uprawnionego samodzielności życiowej. Jak wielokrotnie podkreślano, samodzielność ta nie jest równoznaczna z pełnoletnością. Obejmuje ona sytuacje, gdy dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać, niezależnie od tego, czy jest to spowodowane podjęciem pracy, założeniem własnej rodziny, czy też innymi czynnikami, które zapewniają mu stabilność finansową. W takim przypadku, osoba zobowiązana do alimentów może przestać je płacić, ale najlepiej jest to formalnie potwierdzić, na przykład poprzez zawarcie ugody z uprawnionym lub poprzez złożenie wniosku do sądu o uchylenie obowiązku.
Drugim ważnym sposobem ustania obowiązku jest upływ czasu określonego w orzeczeniu sądu lub umowie. Czasami sąd w swoim orzeczeniu precyzyjnie określa, do kiedy alimenty mają być płacone, na przykład do momentu ukończenia przez dziecko konkretnego etapu edukacji lub do osiągnięcia przez nie określonego wieku. Jeśli taki termin upłynął, obowiązek wygasa. Podobnie, jeśli strony zawarły umowę alimentacyjną, mogły w niej określić datę końcową świadczeń.
Trzecią możliwością jest zmiana stosunków. Obowiązek alimentacyjny jest świadczeniem o charakterze majątkowym, które może ulec zmianie w zależności od zmieniających się okoliczności życiowych. Jeśli sytuacja materialna zobowiązanego ulegnie znacznemu pogorszeniu (np. utrata pracy, choroba uniemożliwiająca zarobkowanie), a jednocześnie sytuacja materialna uprawnionego ulegnie poprawie, może on wystąpić do sądu z wnioskiem o uchylenie lub obniżenie obowiązku alimentacyjnego. Sąd oceni, czy dalsze płacenie alimentów w dotychczasowej wysokości jest nadal uzasadnione.
Czwartym scenariuszem jest śmierć osoby zobowiązanej do alimentów. W takim przypadku obowiązek alimentacyjny wygasa. Jednakże, jeśli zmarły pozostawił po sobie majątek, a jego spadkobiercy nabyli ten majątek, mogą oni być zobowiązani do wykonania obowiązku alimentacyjnego w ramach dziedziczenia. Jest to jednak kwestia bardziej złożona i zależy od przepisów dotyczących dziedziczenia i odpowiedzialności za długi spadkowe.
Warto pamiętać, że w przypadku wątpliwości co do momentu ustania obowiązku alimentacyjnego, najlepszym rozwiązaniem jest skonsultowanie się z prawnikiem. Sąd może również na wniosek jednej ze stron wydać orzeczenie stwierdzające ustanie obowiązku alimentacyjnego, co stanowi formalne potwierdzenie zakończenia świadczeń.
Co jeśli dziecko nie chce już pobierać alimentów od rodzica
Czasami zdarza się, że dorosłe dziecko, mimo iż formalnie może być nadal uprawnione do pobierania alimentów, decyduje się na świadome zrzeczenie się tego prawa. Takie sytuacje, choć nie są codziennością, są prawnie dopuszczalne i wynikają z zasady autonomii woli osoby uprawnionej. Zrozumienie, jak takie zrzeczenie się alimentów wygląda w praktyce, jest ważne zarówno dla rodzica, jak i dla dziecka.
Najbardziej klarowną i bezpieczną formą zrzeczenia się alimentów jest zawarcie przez strony pisemnej umowy o zrzeczeniu się alimentów. Taka umowa powinna zostać sporządzona w obecności adwokata lub radcy prawnego, aby mieć pewność, że jest ona zgodna z prawem i w pełni zabezpiecza interesy obu stron. W umowie tej powinny zostać precyzyjnie określone warunki: kto zrzeka się alimentów, od kogo, w jakim zakresie i od kiedy. Jest to najbezpieczniejsza metoda, która eliminuje późniejsze nieporozumienia.
Alternatywną ścieżką, choć mniej formalną, jest złożenie przez uprawnionego oświadczenia woli o rezygnacji z alimentów. Może to być pisemne oświadczenie skierowane do rodzica zobowiązanego do alimentów. Jednakże, taka forma może być mniej trwała w skutkach prawnych, ponieważ w przyszłości dziecko może próbować powołać się na fakt, że oświadczenie to nie było wystarczająco formalne lub było złożone pod wpływem emocji. Dlatego też, nawet w tym przypadku, zaleca się skonsultowanie z prawnikiem i sporządzenie dokumentu, który będzie miał moc dowodową.
Możliwe jest również, że dziecko, które osiągnęło już samodzielność życiową i nie potrzebuje już alimentów, po prostu przestanie je pobierać. W takiej sytuacji, jeśli rodzic zobowiązany do alimentów zaprzestanie ich płacenia, a dziecko nie będzie zgłaszać roszczeń, można uznać, że obowiązek alimentacyjny w praktyce wygasł. Jednakże, dopóki nie ma formalnego potwierdzenia, rodzic nadal może być uznany za dłużnika alimentacyjnego w przypadku ewentualnych przyszłych roszczeń.
Warto zaznaczyć, że zrzeczenie się alimentów przez dziecko jest zazwyczaj traktowane jako świadome działanie, które nie może być później podważane, chyba że zostanie udowodnione, że było dokonane pod przymusem, w błędzie lub pod wpływem podstępu. Prawo zakłada, że dorosłe dziecko ma prawo decydować o swoich sprawach majątkowych i życiowych.
Jeśli dziecko zrzeka się alimentów, a sąd wcześniej orzekł ich wysokość, rodzic zobowiązany do alimentów powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Pozwoli to na formalne zakończenie postępowania i uniknięcie wszelkich niejasności prawnych w przyszłości. Jest to najlepszy sposób na zakończenie sprawy.
Kiedy obowiązek alimentacyjny wobec małżonka ustaje
Obowiązek alimentacyjny nie dotyczy wyłącznie relacji rodziców z dziećmi. W polskim prawie rodzinnym istnieje również instytucja alimentów między małżonkami. Jest to świadczenie, które ma na celu zapewnienie środków do życia osobie, która znajduje się w trudniejszej sytuacji materialnej po ustaniu małżeństwa. Kwestia tego, do kiedy płaci się alimenty na rzecz byłego małżonka, jest równie ważna i często budzi wiele pytań.
Podstawowym kryterium, które określa, do kiedy płaci się alimenty na rzecz byłego małżonka, jest jego sytuacja życiowa i materialna. Prawo przewiduje, że obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami trwa zasadniczo przez określony czas po rozwodzie. Ten okres jest ściśle określony i zależy od stopnia zawinienia za rozkład pożycia małżeńskiego.
Jeśli orzeczono rozwód bez orzekania o winie, lub oboje małżonkowie zostali uznani za winnych rozkładu pożycia, obowiązek alimentacyjny jednego małżonka wobec drugiego może trwać maksymalnie pięć lat od daty orzeczenia rozwodu. Po upływie tego terminu, obowiązek ten wygasa, chyba że istnieją szczególne okoliczności, które uzasadniają jego dalsze trwanie. Jest to okres przejściowy, mający na celu umożliwienie małżonkowi, który był mniej zaradny, odnalezienie się na rynku pracy i usamodzielnienie się.
Inna sytuacja ma miejsce, gdy orzeczono rozwód z wyłącznej winy jednego z małżonków. W takim przypadku, małżonek niewinny, który znajduje się w niedostatku, może żądać od małżonka winnego dostarczania środków utrzymania. Co istotne, w tej sytuacji, obowiązek alimentacyjny ze strony małżonka winnego nie jest ograniczony czasowo do pięciu lat. Może on trwać przez czas nieokreślony, dopóki niewinny małżonek znajduje się w niedostatku. Jest to forma rekompensaty za poniesione krzywdy i trudności życiowe spowodowane winą drugiego małżonka.
Niedostatek jest kluczowym pojęciem w kontekście alimentów małżeńskich. Oznacza sytuację, w której osoba uprawniona do alimentów nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych przy wykorzystaniu własnych środków i możliwości. Sąd zawsze ocenia, czy sytuacja małżonka uprawnionego rzeczywiście nosi znamiona niedostatku.
Obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami może również ustac w przypadku śmierci osoby zobowiązanej do alimentów, lub w przypadku zawarcia przez osobę uprawnioną nowego związku małżeńskiego. Ponadto, jeśli osoba uprawniona do alimentów osiągnie samodzielność finansową i nie będzie już znajdować się w niedostatku, obowiązek alimentacyjny również wygaśnie. Warto pamiętać, że wszystkie te sytuacje wymagają często formalnego potwierdzenia przez sąd.
